Tại sao sáng ngủ dậy thường bị cứng khớp? Tìm hiểu nguyên nhân gây cứng khớp buổi sáng như viêm khớp, thoái hóa khớp, sai tư thế ngủ và cách khắc phục hiệu quả, an toàn.

Cứng khớp buổi sáng là gì?

Cứng khớp buổi sáng là tình trạng các khớp như khớp tay, khớp gối, cổ chân, vai hoặc lưng bị khó cử động sau khi ngủ dậy. Nhiều người phải xoay trở, xoa bóp hoặc đi lại vài phút thì khớp mới “mềm” và linh hoạt trở lại.

Tình trạng này có thể chỉ thoáng qua vài phút. Tuy nhiên, nếu kéo dài trên 30 phút và kèm theo sưng, đau, nóng đỏ khớp, bạn không nên chủ quan vì đó có thể là dấu hiệu của bệnh lý xương khớp.

Vậy tại sao sáng ngủ dậy thường bị cứng khớp? Hãy cùng tìm hiểu những nguyên nhân phổ biến dưới đây.

Nguyên nhân khiến sáng ngủ dậy bị cứng khớp

1. Ít vận động khi ngủ

Ban đêm, cơ thể gần như ở trạng thái nghỉ ngơi hoàn toàn. Các khớp không được vận động thường xuyên khiến:

- Dịch khớp giảm lưu thông

- Bao khớp ít được “bôi trơn”

- Cơ và gân quanh khớp bị co cứng nhẹ

Dịch khớp có vai trò như chất bôi trơn giúp khớp hoạt động trơn tru. Khi bạn nằm yên trong nhiều giờ, sự lưu thông của dịch này chậm lại, dẫn đến cảm giác khô cứng tạm thời vào buổi sáng.

Đây là nguyên nhân sinh lý bình thường, thường chỉ kéo dài vài phút và cải thiện nhanh khi bạn bắt đầu vận động.

2. Tuổi tác và quá trình thoái hóa tự nhiên

Tuổi càng cao, hệ xương khớp càng suy giảm chức năng:

- Sụn khớp mỏng dần

- Lượng dịch khớp giảm

- Độ đàn hồi của dây chằng suy yếu

Tình trạng này liên quan mật thiết đến bệnh Thoái hóa khớp, một bệnh lý phổ biến ở người trung niên và cao tuổi.

Người bị thoái hóa khớp thường có biểu hiện:

- Cứng khớp buổi sáng

- Đau tăng khi vận động

- Khớp kêu lục cục

- Giảm biên độ vận động

Nếu bạn trên 40 tuổi và thường xuyên bị cứng khớp mỗi sáng, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm.

3. Dấu hiệu của viêm khớp

Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến sáng ngủ dậy bị cứng khớp kéo dài là bệnh viêm khớp.

Đặc biệt, Viêm khớp dạng thấp thường gây:

- Cứng khớp trên 30 phút mỗi sáng

- Sưng nóng đỏ khớp

- Đau đối xứng hai bên cơ thể (ví dụ: cả hai cổ tay)

Khác với thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp là bệnh tự miễn. Hệ miễn dịch tấn công nhầm vào màng hoạt dịch của khớp, gây viêm và tổn thương khớp theo thời gian.

Cứng khớp buổi sáng kéo dài là một trong những dấu hiệu đặc trưng giúp bác sĩ nhận diện bệnh này.

4. Tư thế ngủ không phù hợp

Ít ai ngờ rằng chiếc gối hoặc tấm nệm bạn đang dùng có thể là nguyên nhân gây cứng khớp mỗi sáng.

Một số sai lầm phổ biến:

- Gối quá cao hoặc quá thấp

- Nệm quá mềm hoặc quá cứng

- Nằm nghiêng đè lên một bên vai quá lâu

- Co người quá mức khi ngủ

Những tư thế này khiến cơ – khớp bị căng kéo suốt nhiều giờ, dẫn đến co cứng sau khi thức dậy.

Nếu bạn thường xuyên bị đau cổ, vai gáy hoặc lưng dưới kèm cứng khớp, hãy kiểm tra lại tư thế ngủ và chất lượng nệm.

5. Thời tiết lạnh và độ ẩm cao

Nhiệt độ thấp làm:

- Co mạch máu

- Giảm lưu thông máu đến khớp

- Tăng độ nhớt của dịch khớp

Vì vậy, nhiều người nhận thấy cứng khớp nặng hơn vào mùa lạnh hoặc những ngày mưa ẩm.

Đây là lý do tại sao việc giữ ấm cơ thể, đặc biệt là đầu gối, bàn tay và cổ chân, lại quan trọng với người có bệnh lý xương khớp.

Khi nào cứng khớp buổi sáng là nguy hiểm?

Bạn nên đi khám chuyên khoa nếu có các dấu hiệu sau:

- Cứng khớp kéo dài trên 30–60 phút

- Tình trạng lặp lại mỗi ngày

- Có sưng, đỏ, nóng khớp

- Đau tăng dần theo thời gian

- Sụt cân, mệt mỏi không rõ nguyên nhân

Việc chẩn đoán sớm giúp kiểm soát bệnh tốt hơn, tránh biến chứng biến dạng khớp hoặc mất chức năng vận động.

Cách hạn chế cứng khớp vào buổi sáng

1. Vận động nhẹ ngay khi thức dậy

Đừng bật dậy quá nhanh. Hãy:

- Xoay cổ tay, cổ chân

- Co – duỗi gối nhẹ nhàng

- Vươn vai, xoay cổ

- Hít thở sâu 3–5 phút

Chỉ cần 5–10 phút vận động nhẹ giúp dịch khớp lưu thông tốt hơn và giảm cảm giác cứng.

2. Duy trì tập thể dục đều đặn

Các bộ môn tốt cho xương khớp:

- Đi bộ

- Bơi lội

- Yoga

- Đạp xe

Tập luyện giúp tăng độ linh hoạt, cải thiện tuần hoàn và làm chậm quá trình thoái hóa khớp.

Lưu ý: Tránh các bài tập tác động mạnh nếu bạn đã có bệnh lý khớp.

3. Bổ sung dinh dưỡng tốt cho xương khớp

Chế độ ăn nên giàu:

- Canxi

- Vitamin D

- Collagen type II

- Omega-3

- Glucosamine (theo tư vấn bác sĩ)

Thực phẩm nên tăng cường:

- Cá béo (cá hồi, cá thu)

- Sữa và chế phẩm từ sữa

- Rau xanh đậm

- Hạt dinh dưỡng

Dinh dưỡng hợp lý giúp duy trì cấu trúc sụn và giảm viêm hiệu quả.

4. Điều chỉnh tư thế ngủ

- Chọn nệm có độ nâng đỡ vừa phải

- Gối cao khoảng 8–12cm

- Tránh nằm sấp

- Thay đổi tư thế nếu ngủ nghiêng quá lâu

Một chiếc nệm phù hợp có thể cải thiện đáng kể tình trạng đau lưng và cứng khớp buổi sáng.

5. Giữ ấm cơ thể

Vào mùa lạnh:

- Mặc đủ ấm

- Đeo găng tay, tất khi ngủ

- Tránh để quạt hoặc điều hòa thổi trực tiếp vào người

- Giữ ấm giúp hạn chế co cứng cơ và giảm đau khớp rõ rệt.

Cứng khớp buổi sáng có nguy hiểm không?

Trong nhiều trường hợp, cứng khớp chỉ là hiện tượng sinh lý do ít vận động ban đêm. Tuy nhiên, nếu đi kèm triệu chứng bất thường và kéo dài, đây có thể là dấu hiệu sớm của bệnh lý xương khớp.

Điều quan trọng là:

- Không chủ quan

- Theo dõi thời gian kéo dài

- Khám chuyên khoa khi cần thiết

Phát hiện sớm giúp kiểm soát tốt và tránh tổn thương khớp không hồi phục.

Tại sao sáng ngủ dậy thường bị cứng khớp? Nguyên nhân có thể đến từ việc ít vận động khi ngủ, tuổi tác, sai tư thế ngủ hoặc các bệnh lý như thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp.